Mundukideko Mozambikeko programaren jarraipena egiteko bidaia egin du zuzendaritzak, herrialdea bertatik bertara ezagutuz Itsaso Erretolatza zuzendaria buru dela. Mozambiqueko iparraldeko Niassa eta Cabo Delgado eskualdeetan garatzen den proiektuak nekazarien bizi-baldintzak hobetzea du helburu, eta bidaia honek programaren eragina zuzenean ezagutzeko aukera eman du.
1. eguna: Maputo–Pemba–Montepuez, lehen kontaktuak eta lehen ikuspegiak
Maputotik Pembara iritsita, lehen bilerak Nekazaritza eta Arrantza Departamentuko arduradunekin egin zituzten. Euriteek aurtengo landaketak atzeratu dituztela adierazi zuten, baina uzta oparoa espero dute. Hazitegien beharra eta abeltzaintzaren garapenaren garrantzia azpimarratu ziren.
Cabo Delgado probintziako gobernadorearekin egindako bileran, tipula gorriaren sustapenean Mundukidek egindako lana goraipatu zuten. Nekazariek soja ekoizpena handitzeko eta merkaturatzea indartzeko beharra azpimarratu zen.
200 km-ko bide gogorraren ondoren Montepuezera iritsi ziren, eta ortu-sistemen eta ureztatze tekniken lehen bisitak egin zituzten, urte osoan ekoizpena bermatzeko ahaleginekin.
2. eguna: Namuno, desplazamendua eta soja zein sesamoaren ikasketa
Namunoko errepide zailen ondoren, gerratik desplazatutako komunitateetara iritsi ziren. Bertan, nekazariak soja eta sesamoa lantzen ikasten ari dira Hilarioren lursailetan.
Bisitan nabarmendu zen programaren balioa: nekazariek prestakuntza eta inputak jasoz beren lurrak modu autonomoan lantzen ikasten dute. Maria Celeste eta Arretaguarda nekazarien soroek ere erakutsi zuten lanaren emaitza, ibiltzeko ordubete eta erdiko bideak egin arren.
3. eguna: Montepuez ingurua eta baratzeen hazkundea
Fadila Fadark gidatutako baratzeetan, Montepuez ibaiaren ondoan, tipula-soroen bilakaera ikusi zuten. Uholdeek lurrak kaltetu bazituzten ere, komunitateek indarrez berrabiatu dute ekoizpena.
Mangondo baten azpian egindako bileran, nekazariek beren erronkak partekatu zituzten, eta programaren jarraipen estuaren balioa nabarmendu zen.
4. eguna: Balama, emakumeen lidergoa eta ekoizpen handiak
Balama distrituko Jacinta buru duen elkarteak 30 hektareako soroak erakutsi zituen. Soja uzta bildu berria zuten, eta emakumeek beren ekoizpenaren bidez bizi-baldintzak hobetzeko aukera dutela ikusi zen.
Ureztatutako baratzeek, aza eta piperrak hazten diren eremuetan, garapenaren eta naturaren arteko oreka erakutsi zuten.
5. eguna: programaren ikuspegi orokorra eta lankidetza sarea
Mozambikeko iparraldeko nekazaritza sistema gehienbat eskuzkoa eta produktibitate txikikoa da. Mundukidek laguntza teknikoa, merkaturatzea eta prestakuntza eskaintzen ditu, familien autonomia bultzatzeko.
Programa komunitateetan erabat txertatua dago: langileen %90 bertakoa da, eta dagoeneko 30.000 familia baino gehiago izan dira onuradun, urtean 6 milioi euro inguruko diru-sarrera gehigarriak sortuz.
Bertan elkartu ziren Itxaso Erretolatza, programaren arduradun Adrián Lamas eta lankide diren Anna Sanz, Verónica Romero eta Elena Ramos.
6. eguna: Marrupa, ureztapen sistema berritzaileak
Nungo-Malema inguruan, elefanteek zeharkatutako bideetatik iritsita, ureztapen sistema tradizional eta eraginkorrak ikusi zituzten. Kanal eta presa txikien bidez tipula-sailak modu antolatuan ureztatzen dituzte, ia “Panamako kanala” bezalako sistema txikiak sortuz.
7. eguna: emakumeen baratzeak Marrupan
Emakume taldeek tipula-hazitegiak eta ortuak lantzen dituzte kanal bidezko ureztapenez. 2008tik programan parte hartzen dute, eta nahiz eta beste laborantza batzuk probatu, tipulak dira haien ekoizpen nagusia. Harrera beroa eta eskertza handia jaso zuten bisitariek.
8. eguna: Maua, soja-uzten erronkak eta merkaturatzea
André, Armando eta Xantraquiren soroetan uzta bikainak ikusi zituzten, baina merkaturatzean arazoak dituzte. Prezioak hobetzeko, taldean antolatu eta negoziazio indarra handitzeko proposamena egin zitzaien.
9. eguna: Maua, auzolana eta presa berriak
Nekazariek erabaki dute presa bat eraikitzea auzolanean, larunbatetan elkartuz. Hiru astetan amaitzea aurreikusten dute, eta dagoeneko egitura nagusiak martxan dituzte.
Bidaia honek argi utzi du Mundukideren lana ez dela soilik nekazaritza teknika hobetzea, baizik eta komunitateen autonomia, antolaketa eta etorkizunerako aukerak indartzea. Lurralde zail eta erronka handiko batean, tokiko komunitateek eta lankidetza sareek erakusten dute garapena posible dela konfiantzan eta elkarlanean oinarrituta.
Mozambike
