Ekuador

Ekuadorren, Mundukidek garapen sozioekonomiko jasangarria bultzatzen du eta iparraldeko mugako eta Amazoniako landa-erakundeen artean elkarte-izaera indartzen du.

Intag haraneko emakume ekintzaileekin lan egiten dugu, Toisan Korporazioarekin batera, eta Cotacachiko komunitate indigenekin, UNORCACen Emakumeen Batzorde Zentralarekin (CCMU) batera, trantsizio agroekologikoa, antolakuntza sendotzea eta merkaturatze bateratua sustatuz Kutakachi sarearen bidez. Amazoniako nekazari txikien elkartearekin ere lan egiten dugu, haien gobernantza eta plangintza indartzen.

Nekazaritza, kultura eta emakumeen lidergoa uztartzen dituen lana, pertsonak eta komunitateak beren garapenaren protagonista bihurtzen dituena.

AURRERAPENAK

2025ean zehar, Mundukidek proiektu berri bati ekin zion Ekuadorren, AECIDen laguntzarekin: "Parte-hartze sozialaren sistema sendotuak ekoizpen-eredu jasangarria bultzatzen du genero eta eskubide ikuspegiarekin Cotacachin" izenburupean. Proiektu honek Kutakachi SAS merkaturatze-sare bateratuaren sendotze-prozesuari jarraipena ematen dio, baina, gainera, ildo estrategiko berri bat gehitzen du, trantsizio agroekologikoan zentratua. Lana bai Intag haranean, Toisan Korporazioarekin batera, bai Cotacachiko Andeetako eremuan garatzen da, UNORCACen Emakumeen Batzorde Zentralarekin (CCMU) koordinatuta. Ekimena Entrepueblos Elkartearekin elkarlanean gauzatzen da, eta honen tokiko kontraparteak —Cotacachiko Batasun Kantonalaren Batzarrak— parte-hartze sozialaren sistema sendotzearekin eta genero-indarkeriaren aurkako borrokarekin lotutako ekintzak bultzatzen ditu.

Esparru produktiboan, proiektuak oinarri tekniko sendoa duen trantsizio agroekologikoa sustatzen hasi da. Urte osoan zehar, prestakuntza-espazio ugari, baserrietarako bisitak eta diagnostiko produktiboak garatu dira, nekazari familiei lurzoruaren kudeaketa, landareen elikadura eta izurriteen kontrol naturala hobetzen laguntzeko. Nekazarien biofabrika estrategia ardatz nagusi bihurtu da: bioinsumoak sortzen diren eta ikaskuntzak partekatzen diren espazio kolektiboak. Eredu honek gaitasun teknikoak sendotzeaz gain, agrokimikoekiko mendekotasuna murrizten du, autonomia produktiboa indartzen du eta antolakuntza komunitarioa sendotzen du.

Andeetako eremuan, prozesuak protagonismo handia du CCMUk zuzendutako emakume indigenen aldetik. Haiek chakra andinaren —baratze tradizionalaren— kudeaketan lan egiten dute, familiaren elikaduraren oinarri gisa eta soberakinak La Pachamama Azokan saltzearen bidez diru-sarreren iturri gisa. Ikuspegi honek kultura, elikadura burujabetza eta tokiko ekonomia integratzen ditu, emakumeak lurralde-garapenaren eragile nagusi bihurtuz.

FAOk chakra andina SIPAM (Munduko Nekazaritza Ondarearen Sistema Garrantzitsua) gisa aitortu izana prozesuaren mugarri garrantzitsuenetako bat da. 2025ean zehar aitorpen honek Cotacachi nekazaritza erresilientearen eta klima-ekintzaren erreferente gisa kokatzen lagundu du, tartean Udal Gobernuari bere praktika eredugarriengatik egindako aitorpen nazionala. Halaber, CCMU —Mundukideren laguntzarekin— nazio mailan bereizi zuten AgroConCiencia-FARM lehiaketan, tokiko politika publikoaren, emakumeen lidergoaren eta jasangarritasun produktiboaren arteko koherentzia indartuz.

Esparru komertzialean, Kutakachi sareak hazkunde eta egokitzapen gaitasuna erakutsi du. Kantoiaren dinamika ekonomikoari eragin zion geldialdi-aldi bat izan arren, eta zenbait ekimenen irteera gorabehera, sareak salmenta-maila altua mantendu ahal izan du eta bere merkaturatze-puntuak nabarmen zabaldu ditu, Ekuadorreko Ekintzaile eta Enpresarien Korporazioarekin (COEE) bezalako eragileekin aliantza estrategikoak ezarriz. Plan estrategiko baten prestaketak eta plangintzan, kontabilitatean eta salmentetan emandako etengabeko laguntzak ikuspegi enpresariala eta tokiko garapen jasangarriarekiko konpromisoa duen antolakuntza-sendotze prozesua islatzen dute.